Wildlife in Nationaal park Torres del Paine: wat je echt ziet, en waar

Ongeveer 3.000 guanaco's, een Andescondor met een vleugelwijdte van bijna 3 meter en de dichtst bekende poema-populatie ter wereld, allemaal binnen 227.298 hectare. Nationaal park Torres del Paine is uniek onder beroemde bergparken doordat de meeste dieren zichtbaar zijn vanaf de weg. Je hebt geen trekkingtour of schuilhut nodig. Je moet wel aan de oostkant zijn, vroeg of laat op de dag, en je blik even van de torens afwenden.

Hieronder vind je een eerlijke inventaris: welke dieren je echt zult zien, waar ze voorkomen, welk moment van de dag het meest beloont en welke van de beroemde soorten je bijna zeker mist. We hebben de populatiecijfers als bereiken aangehouden waar de bronnen het oneens zijn, omdat voor de meeste van deze dieren niemand een actuele telling heeft.

Welke dieren zie je nu echt in Nationaal park Torres del Paine?

Guanaco's in kuddes, bijna zeker op de oostelijke steppe. Condors boven je hoofd, vaak. Vossen langs de weg, regelmatig. Flamingo's, zwarte zwanen en hooglandvogels bij het juiste water. Poema's en huemul, zelden, en alleen als je op de juiste plek bent op het juiste moment. Die lijst is realistisch, en al een mooie dag.

Voor wildlife doeleinden splitst het park zich netjes in tweeën. De oostkant, waar de bussen binnenkomen bij Laguna Amarga en waar het Lago Sarmiento ligt, is droge, open steppe: lange zichtlijnen, grazende kuddes, roofvogels op de richels. De westkant rond Grey en Paine Grande is natter, bebost en afgeschermd, beter voor bosvogels en veel slechter om grote dieren te spotten. Iedereen wiens hoofdinteresse dieren zijn, moet de dagen aan de oostkant doorbrengen.

De guanaco: het dier dat je het eerst en het vaakst ziet

Vaak wordt een aantal van ongeveer 3.000 in het park genoemd, hoewel dat een oudere schatting is en als benadering moet worden gezien. De guanaco is het dier dat de oostelijke steppe definieert. Kuddes grazen op open gras binnen enkele meters van de toegangswweg, ze laten zich niet storen door voertuigen en zijn de belangrijkste prooi voor elke poema in het park. De meeste bezoekers fotograferen er binnen een uur na de ingang al een.

Het zijn wilde kamelen, verwant aan de gedomesticeerde lama, en ze gedragen zich alsof ze al lang door roofdieren worden gadegeslagen. Een kudde houdt altijd een wachtpost staand terwijl de rest graast, en hun alarmroep is een hoog, stotterend geblaat dat ver over de open vlakte draagt. Als je het hoort, zoek dan eerst wat het heeft veroorzaakt voordat je naar de guanaco kijkt. Het is het betrouwbaarste poema-signaal voor een bezoeker zonder spotter.

Hun lichaam draagt ook de sporen van de roofdieren. Littekens op de flanken komen vaak voor, en de skeletten die verspreid over de steppe liggen, zijn het zichtbare deel van de voedselketen waar het park bekend om staat. Die relatie is de reden dat de dichtheidscijfers überhaupt kloppen, en die wordt uiteengezet met het onderzoek op onze pagina over poema's en het dichtheidsonderzoek.

In de praktijk zijn guanaco's de gemakkelijkste wildlifefotografie in het park: groot, tolerant ten opzichte van afstand en tegen een achtergrond van gras dat prachtig verlicht wordt aan het begin of einde van de dag. Blijf op de weg of het gemarkeerde pad, loop niet een kudde in voor een betere foto en voer ze nooit. Gewende dieren bij wegen vormen niet alleen een dierenwelzijnsprobleem, maar ook een verkeersveiligheidsrisico.

Waar zie je een Andescondor?

Lang de kliffen en richels waar thermiek ontstaat, het meest betrouwbaar vanaf het uitzichtpunt Mirador Condor bij Pudeto. Dat is een wandeling van 3 km heen en terug met ongeveer 200 meter stijging die zo'n 1,5 uur duurt. Met een vleugelwijdte van ongeveer 3 meter is het de grootste roofvogel van Patagonië, en hij slaat zelden met zijn vleugels. Zoek naar een langzaam zwart kruis dat op een opwaartse luchtstroom meedrijft, in plaats van een vogel die met zijn vleugels slaat.

Condors hebben bewegende lucht nodig, dus ze verschijnen als de zon de rotsen heeft opgewarmd en de wind tegen een rotswand omhoog duwt. Dat maakt van late ochtend tot midden op de dag het meest productieve tijdstip, wat precies het tegenovergestelde is van alle andere wildlifetips op deze pagina. Het maakt ze ook tot een van de weinige soorten die passen bij een standaard bustourschema.

Ze nestelen op ontoegankelijke rotsrichels en zijn aaseters, dus een groepje dat in cirkels boven de steppe zweeft en naar beneden duikt, betekent meestal dat er beneden een dode guanaco ligt. Dat is vaak de eerste aanwijzing dat een poema 's nachts in het gebied actief is geweest. De vogels zelf zijn op afstand onmiskenbaar als je er een hebt gezien: enorm, stabiel, met omhooggebogen handpenveren aan de vleugelpunten en een lichte kraag bij volwassen exemplaren.

Voor fotografen is dit een soort voor een lange lens en geduld. De wandeling naar het uitzichtpunt is kort genoeg om in een dagtocht te passen en wordt, samen met de andere korte opties, behandeld in onze overzichtspagina van de korte wandelingen in het park.

Culpeo en chilla: de twee vossen van het park

Twee soorten delen het park. De culpeo is de grootste, roodbruine vos, die meestal alleen in struikgewas en langs wegbermen wordt gezien. De chilla, of grijze vos, is kleiner en grijzer en houdt van de open steppe. Beide worden regelmatig waargenomen, beide zijn helemaal gewend aan voertuigen, en geen van beide mag ooit gevoed worden. Na drie of vier dagen in het park zien de meeste bezoekers er minstens één.

Vossen zijn de dieren die het meest geneigd zijn om naar je toe te komen, en dat is precies de reden dat ze het vaakst worden verpest door toeristen. Een vos die heeft geleerd om een parkeerplaats af te zoeken, is een vos die zal worden aangereden of verplaatst. De regel van het park om dieren niet te voeren is geen versiering. Het is het verschil tussen een wilde vos en een probleemdier.

Het zijn opportunisten: knaagdieren, hazen, vogels, aas en alles wat kampeerders achterlaten. Dat laatste punt heeft meer met gezondheidsvoorschriften dan met etiquette te maken, want het hantavirus dat knaagdieren dragen is de reden dat voedselopslag in heel Patagonië strikt moet. Hoe je kampeervoedsel veilig bewaart, lees je in onze gids over kamperen in het park.

Wat is de grootste roofdier in Patagonië?

De poema. Het is de grootste landroofdier in Patagonië en er staat niets boven in de voedselketen. Er zijn geen jaguars en geen beren in Chileens of Argentijns Patagonië. De andere roofdieren zijn de culpeovos, de chilla en Geoffroy’s kat, en de Andescondor is de grootste roofvogel. Bezoekers die met Noord-Amerikaanse of Andesverwachtingen komen, moeten op deze drie punten bijsturen.

Volwassen mannelijke poema’s hier wegen gemiddeld ongeveer 76 kg, met dieren van meer dan 100 kg die zijn waargenomen, en meten 1,8 tot 2,7 meter in totale lengte inclusief de staart. Vrouwtjes wegen gemiddeld ongeveer 48 kg. De studie van Franklin uit 1999 mat een minimale dichtheid van 2,5 volwassen poema’s per 100 vierkante kilometer, ruwweg één dier per 17 vierkante kilometer, in een studiegebied van 200 vierkante kilometer, en recente schattingen van de totale populatie in het park lopen uiteen van 50 tot 200 dieren.

Dit maakt het park niet gevaarlijk. Er is geen geregistreerde dodelijke poema-aanval op een bezoeker binnen Nationaal park Torres del Paine, en het enige betwiste incident dat iemand aanhaalt betrof een lokale visser meer dan dertig jaar geleden en is nooit bevestigd. Biologische gegevens en achtergrond over bescherming van de soort vind je bij de wildkattenbeschermingsorganisatie Panthera. Het volledige incidentenoverzicht, in plaats van de hierboven genoemde samenvatting, staat op onze pagina over poema-aanvallen in Patagonië.

Welke vogels zijn het waard om van tevoren te kennen?

Vijf zijn het waard om op gezicht te leren: de Andescondor, de Chileense flamingo op ondiepe lagunes, de zwartnekzwaan op beschut water, de nando die over de open steppe loopt en de Magelhaense specht in volwassen beukenbos. De australparkiet is de zesde, en die hoor je eerder dan dat je hem ziet. Leer die kennen en je kunt de meeste vogels die je tegenkomt benoemen.

Flamingo’s verrassen mensen, want niemand verwacht ze op deze breedtegraad. Ze foerageren in ondiep, alkalisch water, en de dagtocht vanuit Puerto Natales noemt ze specifiek bij Laguna Amarga, naast het frontale uitzicht op de torens. Zwartnekzwanen geven de voorkeur aan beschut meerwater en zijn een van de gemakkelijkst te herkennen vogels hier op afstand: wit lichaam, zwarte kop en hals.

Nando’s zijn de opvallendste. Grote loopvogels die over de open steppe trekken, lijken ze misplaatst tot je je herinnert dat dit grasland is. Meestal zie je ze vanaf een rijdend voertuig op de toegangswegen. De Magelhaense specht is het tegenovergestelde: een bosvogel van volwassen lengabomen in de Ascencio- en Franse Vallei, het mannetje met een scharlakenrode kop, en het geluid van zijn werk aan een boomstam draagt ver door het stille bos.

De huemul en de dieren die je waarschijnlijk niet ziet

De huemul, een bedreigde Andes-hert, leeft in het park en wordt zelden waargenomen. Dat geldt ook voor Geoffroy’s kat, de skunk en de gordeldier: ze zijn allemaal aanwezig, maar het is vooral een kwestie van geluk in plaats van planning. Er is geen betrouwbare populatiecijfer voor de huemul in het park dat wij zouden kunnen overnemen. Plan je reis rond de dieren die je wel ziet en beschouw deze als een bonus.

De huemul is een gedrongen, kortbenig hert dat leeft in steile, ruige gebieden en aan de randen van bossen. Het is een van de twee dieren op het wapen van Chili. De soort is echt bedreigd, de aantallen in het hele verspreidingsgebied zijn laag en er is geen betrouwbare plek in het park waar je ze regelmatig kunt zien, in tegenstelling tot guanaco’s. Gidsen die er een spotten, praten er weken over. Als jij er een ziet, houd dan afstand en meld het, in plaats van een foto na te jagen.

Skunks en gordeldieren zijn nachtactief of schemeractief en duiken vooral op als een geur, een hol of een schim die een weg oversteekt bij het vallen van de avond. Geoffroy’s kat is klein, nachtactief en schuw, en de meeste bezoekers die denken er een te hebben gezien, hebben in werkelijkheid een vos waargenomen. Geen van deze dieren hoort een reisroute te bepalen.

Van steppegras tot lengabos: wat groeit waar

De begroeiing in het park verandert naarmate je naar het westen gaat. Droge, open steppe bedekt de oostkant, waar de bussen binnenkomen en waar de kuddes guanaco’s grazen. Beukenbossen vullen de beschutte valleien zoals Ascencio en de Franse Vallei, en de natte westelijke sectoren rond Grey lopen over in morenen en ijs. Deze oost-westgradiënt verklaart waar alle soorten op deze pagina leven. De westkant van het park is aanzienlijk natter dan de oostelijke steppe, vandaar dat het bij Grey kan regenen terwijl Laguna Amarga droog is.

De steppe bestaat uit gras en lage struiken, door de wind platgedrukt en bleek voor het grootste deel van het jaar. Het biedt weinig dekking en is goed jachtgebied, wat verklaart waarom de belangrijke dieren hier groot, alert en in kuddes leven. In de lente staat dezelfde grond vol met wilde bloemen, en in de herfst kleurt het beukenbos op een manier die de hele oostelijke toegang veranderde.

Lenga, de zuidelijke beuk die de valleien vult, is de boom waar je doorheen loopt op de route naar Mirador Las Torres via de Ascencio-vallei en op de paden door de Franse Vallei. Volwassen bossen zijn de plekken waar spechten en parkieten zitten. Ook de brandgeschiedenis speelt hier een rol: de brand van 2011 tot 2012 verwoestte een groot deel van het oostelijke park, en verbrande staande bomen zijn nog steeds zichtbaar op sommige routes. Volgens de Chileense wet 20.653 zijn open vuur, kooktoestellen buiten aangewezen kookplekken en roken overal in het park verboden, met boetes tot 2.000.000 CLP, gevangenisstraf tot drie jaar en uitzetting. De huidige regels en afsluitingen worden gepubliceerd door CONAF, de parkautoriteit.

Wanneer moet je op zoek gaan?

Eerste en laatste licht voor zoogdieren, van mid-morgen tot mid-namiddag voor condors, en rustige vroege ochtenden voor watervogels. Eind december komt de zon in de regio rond 05:00 uur op en gaat deze pas tegen 22:00 uur onder, wat ongeveer 17 uur daglicht en twee lange gouden uren aan beide uiteinden oplevert. Het midden van de dag is het slechtste moment voor wildlife en het drukste bezoekuur, wat geen toeval is.

De openingstijden van de poorten bepalen wat mogelijk is. De porterías zijn geopend van 07:00 tot 21:00 uur van oktober tot april en van 08:00 tot 18:30 uur van mei tot september. In de hoogzomer vallen de eerste twee uren daglicht dus voor een dagbezoeker buiten de toegestane tijden. Over nachten in het park of het boeken van een tweedaagse trip die daar begint is de enige manier om die tijd te benutten.

Welke dieren moet ik in Patagonië in de gaten houden?

Eerlijk gezegd: één dier en één microbe. De poema is de enige roofdier waarvoor je een procedure moet kennen, en ontmoetingen zijn uiterst zeldzaam. Hantavirus, overgedragen door knaagdieren, is de reden voor de voedselopslagregels en het verbod om ooit in verlaten gebouwen te slapen. Niets anders in het park zal je iets aandoen. Er zijn geen beren, geen jaguars, geen giftige slangen waar je rekening mee hoeft te houden.

Mocht je toch een poema tegenkomen: blijf staan, blijf kalm, ren niet weg en loop niet naar het dier toe. Loop langzaam achteruit terwijl je het dier aankijkt en oogcontact houdt. Maak jezelf groter door je armen op te heffen of je jas open te doen. Spreek stevig. Til kleine kinderen direct op zonder je te bukken of weg te kijken. Speel nooit dood. Deze richtlijnen gelden voor het hele park en alle aanbieders.

De rest is discipline, geen gevaar. Houd afstand van alles, ook van guanaco's, die grote dieren zijn die kunnen trappen. Voer niets, nooit, om zowel het dier als de volgende bezoeker te beschermen. Berg voedsel luchtdicht en van de grond op. Blijf op de gemarkeerde paden, zowel voor je eigen veiligheid als omdat off-trail lopen een wildgebied verstoort.

Hoe betrouwbaar zijn de wildtelaantallen die mensen noemen?

Minder betrouwbaar dan ze lijken. Het aantal guanaco’s van ongeveer 3.000 is een oudere schatting die breed wordt overgenomen. De schatting van 50 tot 200 poema’s is juist precies omdat de marge zo groot is. De enige wetenschappelijk onderbouwde meting is de dichtheidsstudie uit 1999, en die dekte een studiegebied van 200 vierkante kilometer, niet het hele park. Wie een exact totaal voor een soort hier noemt, rondt iemands gok af.

Vergelijk dat met de cijfers die het park zelf publiceert en het verschil is duidelijk. CONAF telde in 2024 367.426 bezoekers. Het park beslaat 227.298 hectare en is opgericht in 1959. Dat zijn administratieve cijfers, geteld en geregistreerd. Wildtelaantallen zijn inventarisaties, schattingen en extrapolaties, en die verouderen snel.

Welke trips brengen je echt in wildrijk gebied?

De trips die hun uren doorbrengen op de oostelijke steppe en aan de meren, niet in beboste valleien. Een dagtocht vanaf Puerto Natales bezoekt Sarmiento, Laguna Amarga, Salto Grande, het uitzichtpunt Nordenskjöld en het Pehoé-meer, wat het beste terrein in één dag dekt. Voeg een tweede dag toe en de kans op vossen en condors neemt aanzienlijk toe.

De dagtocht avonturentour vanaf Puerto Natales is de eenvoudigste optie: ophalen om 07.00 uur, een tweetalige gids en de flamingolagune en steppe-uitzichtpunten in de route ingebouwd, terug tussen 17.00 en 18.00 uur. Kom je uit Argentinië, dan steekt de overland 4x4-expeditie vanaf El Calafate hetzelfde gebied over via een onverharde afslag en duurt 14 tot 16 uur van deur tot deur. Liever overnachten en één zonsopgang en één zonsondergang in het park meemaken? De tweedaagse express-tour met een nacht op Pehoé-kamping omvat de condorwandeling naar het uitzichtpunt en het Aonikenk-pad, wat het wildgerichte deel van het park is.

Twee dingen die wij niet verkopen, en ook niet zullen doen alsof: poema’s opsporen, wat door gespecialiseerde aanbieders wordt gedaan vanaf ongeveer $841 per dag, en elke vorm van accommodatie binnen het park. Beide onderwerpen komen elders op de site eerlijk aan bod, inclusief het licht en de seizoensplanning in onze gids voor het fotograferen van het Paine-massief en de timing in wanneer je het park bezoekt. Voor wat wij wel aanbieden: de negen Torres del Paine-tours die we vermelden tonen hun echte prijzen, beoordelingen en boekingsaantallen.